Causalerelatiediagram - Bewerkingsoverzicht

PieterBots op 6 nov 2024 om 11:37

2024-11-06T11:37:28Z

PieterBots op 5 nov 2020 om 16:31

2020-11-05T16:31:51Z

PieterBots: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''causalerelatiediagram''' (Engels: ''causal loop diagram'') is een conceptueel model dat beschrijft hoe grootheden in een systeem elkaar...'

2020-11-04T12:06:25Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''causalerelatiediagram''' (Engels: ''causal loop diagram'') is een conceptueel model dat beschrijft hoe grootheden in een systeem elkaar...'

Nieuwe pagina

Een '''causalerelatiediagram''' (Engels: ''causal loop diagram'') is een [[conceptueel model]] dat beschrijft hoe [[Grootheid|grootheden]] in een [[systeem]] elkaars waarde beïnvloeden.

Een causalerelatiediagram is gerichte [[Netwerk|graaf]] waarin de knopen grootheden zijn (weergegeven door hun naam, vaak met een ellips eromheen) en de takken (vloeiende pijlen) een [[Relatie#Transitiviteit|transitieve beïnvloedingsrelatie]] weergeven. Pijlen zijn gelabeld met een + of een − waardoor de richting van de beïnvloeding wordt weergegeven:

* Een pijl A —+→ B betekent "als A in waarde toeneemt neemt B ook in waarde toe", en ook "als A in waarde afneemt neemt B ook in waarde af".
* Een pijl A – − → B betekent "als A in waarde toeneemt neemt B juist in waarde af", en ook "als A in waarde afneemt neemt B juist in waarde toe".

Een causalerelatiediagram heeft dus een impliciete tijddimensie: de verandering in B volgt (onmiddellijk) op de verandering in A. Een cykel (''loop'') in een causalerelatiediagram, d.w.z. een grootheid A die (indirect) zichzelf beïnvloedt, impliceert dat het afgebeelde systeem [[Typologie van systeemgedrag#Dynamisch|dynamisch]] is.

Een causalerelatiediagram wordt, ten onrechte, ook wel een "causaal diagram" (Engels: ''causal diagram'') genoemd. Dit is echter wat onzorgvuldig taalgebruik omdat het ''de relaties'' in het diagram zijn die "causaal" zijn, niet het diagram zelf.

=== Voorbeeld ===
Onderstaand causalerelatiediagram geeft weer hoe de bevolking in een land zich ontwikkelt.

[[Bestand:Beinvloedingsdiagram.png]]

Dit causalerelatiediagram kun je als een [[Continuetijdmodel#Differentiaalvergelijking en differentievergelijking|differentievergelijking]] uitschrijven:

:Bt+Δt = Bt + (Gt - St) + (It - Et)

waarin

:{|
| Bt || valign="top" | de bevolking op tijdstip t
|-
| Bt+Δt || valign="top" | de bevolking op tijdstip t+Δt
|-
| Gt || het aantal levendgeborenen in tijdstap t
|-
| St || het aantal sterfgevallen in tijdstap t
|-
| It || het aantal immigranten (vestigers) in tijdstap t
|-
| Et || het aantal emigranten (vertrekkers) in tijdstap t
|}

Dit [[Operationeel model|operationele model]] is uitgewerkt tot een [[computationeel model]] – zie [[Excel:Bevolkingsmodel]].
<noinclude>

==Zie ook==
* [[Voorraad-stroomdiagram]]
* [[Balansvergelijking#Bevolkingstoename|Balansvergelijking]]
* [[Oefeningen:Causalerelatiediagram]]

[[Categorie:Canon]]
[[Categorie:Conceptuele modellen]]
</noinclude>

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 Een '''causalerelatiediagram''' (Engels: ''causal loop diagram'') is een [[conceptueel model]] dat beschrijft hoe [[Grootheid|grootheden]] in een [[systeem]] elkaars waarde beïnvloeden.
-Een causalerelatiediagram is gerichte [[Netwerk|graaf]] waarin de knopen grootheden zijn (weergegeven door hun naam, vaak met een ellips eromheen) en de takken (vloeiende pijlen) een [[Relatie#Transitiviteit|transitieve beïnvloedingsrelatie]] weergeven. Pijlen zijn gelabeld met een + of een &minus; waardoor de richting van de beïnvloeding wordt weergegeven:
+Een causalerelatiediagram is gerichte [[Netwerk|graaf]] waarin de knopen grootheden zijn (weergegeven door hun naam, soms met een ellips eromheen) en de takken (vloeiende pijlen) een [[Relatie#Transitiviteit|transitieve beïnvloedingsrelatie]] weergeven. Pijlen zijn gelabeld met een + of een &minus; waardoor de richting van de beïnvloeding wordt weergegeven:
 * Een pijl A&nbsp;&mdash;+&rarr;&nbsp;B betekent "als A in waarde toeneemt neemt B ook in waarde toe", en ook "als A in waarde afneemt neemt B ook in waarde af".

@@ Regel 1: / Regel 1: @@
 Een '''causalerelatiediagram''' (Engels: ''causal loop diagram'') is een [[conceptueel model]] dat beschrijft hoe [[Grootheid|grootheden]] in een [[systeem]] elkaars waarde beïnvloeden.
-Een causalerelatiediagram is gerichte [[Netwerk|graaf]] waarin de knopen grootheden zijn (weergegeven door hun naam, soms met een ellips eromheen) en de takken (vloeiende pijlen) een [[Relatie#Transitiviteit|transitieve beïnvloedingsrelatie]] weergeven. Pijlen zijn gelabeld met een + of een &minus; waardoor de richting van de beïnvloeding wordt weergegeven:
+Een causalerelatiediagram is gerichte [[Netwerk|graaf]] waarin de knopen grootheden zijn (weergegeven door hun naam, soms met een ellips eromheen) en de takken (vloeiende pijlen) een [[Relatie#Transitiviteit|transitieve beïnvloedingsrelatie]] weergeven. Pijlen zijn gelabeld met een + of een &minus; waardoor de ''polariteit'', d.w.z. de richting van de beïnvloeding, wordt weergegeven:
 * Een pijl A&nbsp;&mdash;+&rarr;&nbsp;B betekent "als A in waarde toeneemt neemt B ook in waarde toe", en ook "als A in waarde afneemt neemt B ook in waarde af".
@@ Regel 43: / Regel 43: @@
 * [[Voorraad-stroomdiagram]]
 * [[Balansvergelijking#Bevolkingstoename|Balansvergelijking]]
 * [[Oefeningen:Causalerelatiediagram]]