PieterBots: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''netwerk''' is een conceptueel model dat een systeem beschrijft als ''knopen'' die met elkaar verbonden zijn door ''takken''. Netwerken worden vaak v...'

2020-11-04T12:06:50Z

Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''netwerk''' is een conceptueel model dat een systeem beschrijft als ''knopen'' die met elkaar verbonden zijn door ''takken''. Netwerken worden vaak v...'

Nieuwe pagina

Een '''netwerk''' is een [[conceptueel model]] dat een [[systeem]] beschrijft als ''knopen'' die met elkaar verbonden zijn door ''takken''.

Netwerken worden vaak visueel weergegeven door knoopsymbolen (meestal cirkels of rechthoeken) te verbinden met lijnen of pijlen.

== Voorbeelden ==

=== Fysieke netwerken ===
In '''fysieke netwerken''' zijn de takken die knopen met elkaar verbinden fysieke objecten:
* Wegen (dus ook spoorwegen en waterwegen). De takken worden gevormd door de wegen (rails, rivieren en kanalen) zelf. De knopen zijn dan de plaatsen waar wegen op elkaar aansluiten ("verkeersknooppunten"), alsook hun begin- en eindpunten (denk aan havens en stations, maar ook aan woningen: elke toegang tot het wegennet is een knoop).
* Elektriciteitsnetwerken. De takken worden gevormd door kabels. De knopen zijn dan de plaatsen waar elektriciteit wordt opgewekt of afgenomen (eindknopen) en de plaatsen waar elektriciteitsleidingen aan elkaar gekoppeld worden met connectoren en transformatoren (interne knopen).
* Computernetwerken. De takken worden gevormd door kabels van koper of glasvezel. De servers, de apparaten van eindgebruikers (PCs, tablets en mobiele telefoons) zijn dan eindknopen, de ''routers'' en ''bridges'' interne knopen. '''Merk op''': Draadloze verbindingen zijn weliswaar geen fysieke objecten maar worden in dit soort netwerken wel als takken gezien.

Al deze voorbeelden zijn infrastructuren. Ook onze systemen voor gastransport, drinkwatervoorziening en afvalwaterverwerking kun je zien als netwerken.

=== Sociale netwerken ===
In '''sociale netwerken''' zijn mensen knopen en vormen hun sociale relaties de takken:
* In een stamboom geven de takken ouder-kindrelaties aan (bloedverwantschap).
* Op ''social media'' zoals [http://nl.linkedin.com LinkedIn] en [http://www.facebook.com Facebook] geven gebruikers aan welke andere gebruikers ze kennen (en hoe goed).

=== Actornetwerken ===
In '''actornetwerken''' zijn [[Actor|actoren]] de knopen. Dat kunnen dus (net als bij sociale netwerken) individuele personen zijn, maar vaker gaat het om organisaties en belangengroepen. Bestuurskundigen brengen actornetwerken in kaart om in te schatten hoe de relaties tussen actoren van invloed is op besluitvorming. Een belangrijke actorrelatie is '''hulpbronafhankelijkheid''' (Engels: ''resource dependency''): actor A is meer hulpbronafhankelijk van B naarmate B door zijn hulpbronnen (''resources'') te gebruiken de doelbereiking van A meer kan bevorderen (of frustreren). In onderstaand diagram staan de pionnen voor actoren en geeft een pijl A ← B aan dat A hulpbronafhankelijk is van B.

[[Bestand:hulpbronafhankelijkheid.png]]

Uit dit diagram kun je verschillende dingen afleiden:
* De zwarte pion is "dominant" in de zin dat alle andere actoren (indirect) van hem afhankelijk zijn terwijl hij zelf van geen enkele andere actor afhankelijk is.
* De groene pion is de "underdog": (indirect) afhankelijk van alle andere actoren zonder dat iemand hem nodig heeft.
* Tussen de rode en de paarse pion is een uitruil van belangen (''package deal'') mogelijk omdat ze elkaar kunnen helpen. Op dezelfde manier kunnen ook de rode, blauwe en gele pion samenwerken. Een ''cykel'' (opeenvolging van X → ... → X) in een hulpbronafhankelijkheidsnetwerk geeft dus aan dat uitruil tussen actoren mogelijk is.
* De rode pion heeft de hoogste ''connectiviteit'' (het grootste aantal ingaande + uitgaande takken).

'''Merk op''': De transitiviteit van de relatie ''is-hulpbronafhankelijk-van'' berust op de aanname dat actoren machtspolitiek bedrijven. Als A afhankelijk is van de hulpbronnen van B, en B van die van C, dan hoeft A niet noodzakelijkerwijs de hulpbronnen van C nodig te hebben. De redenering is echter dat als B afhankelijk is van C, B zijn eigen hulpbronnen zal aanwenden zoals C dat graag ziet. Dus als actor C actor A wil dwarsbomen zal C dat aan B laten weten en B zal daarin meegaan omdat hij anders door C wordt gedwarsboomd.

==Formele definitie==
De wiskundige term voor een netwerk is '''graaf''' (meervoud: ''grafen''; Engels: ''graph'').

Een graaf G wordt doorgaans gedefinieerd als ''G'' = (''V'', ''E''), waarin

::''V'' de verzameling knopen (Engels: ''vertices'' en ook wel ''nodes''), en
::''E'' &sube; ''V'' × ''V'' de verzameling takken (Engels: ''edges'').

Een tak ''e'' = (''v''i, ''v''j) is '''incident''' met knoop ''v''i en met knoop ''v''j. Omgekeerd zijn beide knopen incident met tak ''e''. Als ''v''i = ''v''j wordt tak ''e'' een '''lus''' genoemd.

De '''graad''' van een knoop is het aantal takken waarmee een knoop incident is, waarbij een lus als twee takken telt.
<noinclude>

==Zie ook==
* [[Diagram#Netwerkdiagrammen|Netwerkdiagrammen]]
* [[Wetten van Kirchhoff]]
* [[Oefeningen:Netwerk]]

[[Categorie:Canon]]
[[Categorie:Conceptuele modellen]]
</noinclude>

Netwerk - Bewerkingsoverzicht

PieterBots: Nieuwe pagina aangemaakt met 'Een '''netwerk''' is een conceptueel model dat een systeem beschrijft als ''knopen'' die met elkaar verbonden zijn door ''takken''. Netwerken worden vaak v...'