Processchema

Uit Systeemmodellering
Naar navigatie springen Naar zoeken springen

Een processchema (Engels: Process Flow Diagram, afgekort: PFD) geeft weer hoe in een productieproces inputs worden omgezet in outputs.

Een processchema is gebaseerd op twee concepten, proces en product, die met elkaar in verband worden gebracht door de relaties is-input-van en is-output-van. Processen worden weergegeven als rechthoeken, de relaties als gelabelde pijlen. Het label langs een pijl benoemt een product. Een pijl met label X die twee processen P en Q met elkaar verbindt geeft dus feitelijk twee relaties weer: X is-output-van P en X is-input-van Q.

Voorbeeld

Het rookgas dat bij verbranding van steenkool ontstaat bevat veel zwaveldioxide (SO2). Om te voorkomen dat dit in de atmosfeer terechtkomt wordt rookgasontzwaveling toegepast. Het onderstaande processschema laat zien hoe dit ontzwavelingsproces verloopt:

ProcesschemaOntzwaveling1.png

Het rookgas wordt door een "scrubber" geleid. Daarin vormt de zwaveldioxide aan kalk gebonden tot gips. Dit gips wordt vervolgens gedroogd en kan dan bijvoorbeeld worden verwerkt tot gipsplaten. Het restwater wordt na zuivering weer gebruikt voor het scrubbingproces. Het volgende processchema laat zien hoe dit scrubbingproces verloopt:

ProcesschemaOntzwaveling2.png

In het eerste reactorvat van de scrubber wordt water verneveld. De zeer fijne waterdruppeltjes vormen met het zwaveldioxide zwaveligzuur:

SO2 + H2O → H2SO3

Dit wordt door een tweede reactorvat geleid waarin het met kalkdeeltjes reageert tot calciumsulfiet:

H2SO3 + CaCO3 → CaSO3 + H2O + CO2

Dit calciumsulfiet wordt in een oxidatievat met luchtzuurstof geoxideerd tot calciumsulfaat (gips):

2 CaSO3 + O2 → 2 CaSO2

Merk op: Om een complex proces P inzichtelijk te maken kun je dus verschillende processchema's maken waarbij je het proces P eerst op hoofdlijnen weergeeft als subprocessen P1, ..., Pn. Deze subprocessen zie je dan dus als een "black box". Desgewenst maak je daar dan een "white box" van door een subproces Pi in een apart schema te beschrijven als bestaande uit Pi1, Pi2, enzovoorts.


Zie ook